Cuma 62:5

Burada vahyi anlayıp hayata taşımayanlar, ne taşıdığından habersiz bir şekilde vahiylerden oluşan kitabı yüklenen eşeğe benzetilmektedir. Ayette eleştirilen şey eşekler değil, ne yaptığından habersiz olup sorumluluğunu yerine getirmeyenlerdir.

Tevrat'a uyanlar, kendi kitaplarında müjdelenen elçiye ve onunla indirilen kitaba yani Kur'an'a hemen inanır (Maide 5/83-84). Uymayanlar ise Bakara 2/75-79, 89, 100-101 ayetlerinde belirtildiği gibi kendi kitaplarını görmezden gelmiş olurlar.

"Hakikatleri açığa çıkaran kitaplar" diye meal verilen kelime sifr (السِّفْرُ)'in çoğulu (أسفار)'dır (Müfredat). Tevrat'ın bölümlerinden her birine de sifr denir (DİA, Sifr md).

Bu ayetin, Yakup aleyhisselamın oğullarından Yisahar ve onun soyundan gelen kabile hakkında Tevrat'ta yapılan şu benzetmeyle ilişkili olduğu anlaşılmaktadır: "Yisahar, heybeler arasında uzanan, kalın kemikli bir eşektir" (Yaratılış 49:14). Bu benzetmede eşeğin kalın kemikli olması onun üzerine ağır yükler yükleneceğini, iki heybe arasında uzanması ise onun dinlenirken dahi sırtındaki yükü indirmeden durduğunu, işini tamamlamadığı sürece istese de yükünü üzerinden atamayacağını gösterir (Sforno). Yisahar kabilesi, Tora öğrenimi konusunda ünlenmiştir ve Tora uzmanları da gece gündüz demeden öğrenimlerini sadık bir şekilde sürdürürler (Şaare Aaron). Yaratılış 49:15 pasajında Yisahar'ın hamallık için boynunu uzatacağı ve gönüllü bir hizmetkar olacağı yazılmıştır. Bu sözler, Yisahar'ın, 'Tora'nın boyunduruğunu kabul etme ve halkın manevi hazinesini geliştirme' şeklindeki manevi görevini yansıtır (Rashi). Buna göre, Yisahar kabilesinin görevini yerine getirmesi için, öğrendiklerini uygulayıp bunu halka da öğretmesi gereklidir. Eğer bu görevi yerine getirmezlerse görevlerini tamamlayamayacak ve bu yüzden de sırtlarındaki yükten asla kurtulamayacaklardır. Bu yükün ne olduğu konusunda 15. pasajın Saadya Gaon tefsirinde şu bilgiler bulunur: "İsrailoğullarını tarihlerinde yaptıkları ahide bağlı kalmayı davet eden Kur'an, Yahudilere Allah'ın peygamberleri aracılığıyla bildirdiklerine sahip çıkma, onları gizlememe ve gereğini yerine getirme taahhütlerini hatırlatmıştır (bk. Al-i İmran Suresi 3/81, 187). Ancak Tevrat'ı yüklenen yani onunla yükümlü kılınan Yahudiler, bu sözlerini hatırlamak istememişler; fakat bu yükümlülüğü inkar edemedikleri için de Tevrat bir "yük" olarak üzerlerinde kalmıştır. Bu yük, omuzlarında taşıdıkları bir "sorumluluk"tan ziyade sırtlarında taşıdıkları bir "ağırlık" halinde kaldığı için, Cuma Suresi 5. ayette sırtında koca koca kitaplar taşıdığı halde onların sadece maddi ağırlığı altında ezilen ama kendisiyle bu kitapların içeriği arasında bir bağ kurma yeteneğine sahip olmayan "eşek" şeklinde oldukça ağır bir benzetme yapılmıştır." (Tefsir'ut Tevrat bi'l-Arabiyye -Tevrat (Tora) Tefsiri 1. Cilt, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları:112, İstanbul, 2018) Bu Kur'an ayeti de eşek benzetmesi üzerinden Tevrat ile tasdik ilişkisi kurmakta ve Yahudilere de Tevrat'ta yazılı bulunan gelecek kitaba/elçiye inanma ve bunu halka öğretme görevlerini hatırlatmaktadır.